काठमाडौं । दुबईबाट तेलअविवतर्फ उडेको फ्लाईदुबईको उडान FZ1073 मा ककपिटभित्र भएको गम्भीर घटनाका क्रममा घाइते पाइलटसहित चार यात्रुले देखाएको तत्कालको साहस र सक्रियताका कारण ठूलो हवाई दुर्घटना टरेको छ। विमानमा १७४ यात्रु र ६ जना चालक दलका सदस्य गरी १८० जना सवार थिए। विमानलाई पछि साउदी अरबको तबुक विमानस्थलमा आकस्मिक अवतरण गराइएको थियो।
उडानका क्रममा ओमानी नागरिक रहेको बताइएको सह–पाइलट र भारतीय क्याप्टेन स्मित मच्छारबीच ककपिटमा हिंसात्मक घटना भएको थियो। प्रारम्भिक विवरणअनुसार मच्छारमाथि चक्कु प्रहार भएपछि विमान तीव्र रूपमा तल झरेको थियो। घाइते अवस्थामै मच्छारले ककपिटको ढोका खोल्न सफल भएपछि यात्रु र चालक दलका सदस्यले हस्तक्षेप गर्ने अवसर पाएका थिए।
घटनाको कारण र उद्देश्यबारे भने अनुसन्धान जारी छ। फ्लाईदुबईले घटनालाई ककपिटभित्र भएको झडपका रूपमा उल्लेख गर्दै यसको कारण र उद्देश्यबारे औपचारिक अनुसन्धान भइरहेकाले समयअगावै निष्कर्षमा नपुग्न आग्रह गरेको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्सका अधिकारीहरूले पनि घटनाको कारण, परिस्थितिसँगै कुनै आतङ्कवादी उद्देश्य वा पूर्वयोजना थियो कि थिएन भन्नेबारे अनुसन्धान गरिरहेका छन्।
भारतीय क्याप्टेन स्मित मच्छार घटनाको पहिलो निर्णायक पात्रका रूपमा देखिएका छन्। गम्भीर रूपमा घाइते भए पनि उनले ककपिटको ढोका खोल्न सफल भए, जसले बाहिर रहेका यात्रु र चालक दलका सदस्यलाई भित्र प्रवेश गरेर हस्तक्षेप गर्ने बाटो खोल्यो। मच्छारलाई पछि अस्पताल लगिएको थियो। भारतीय र इजरायली अधिकारीसहित विभिन्न नेताले उनको साहसको प्रशंसा गरेका छन्।
पेसाले प्लम्बर रहेका इजरायली यात्रु यानिभ हायुन ककपिटमा पुगेर सहपाइलटलाई नियन्त्रणमा लिन सक्रिय रूपमा जुटेका थिए। विभिन्न प्रत्यक्ष विवरणअनुसार उनले आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा राख्न र विमानलाई सन्तुलनमा ल्याउन सहयोग गरेका थिए।
हायुनले आफूले विमानसम्बन्धी टेलिभिजन कार्यक्रम हेरेर सिकेका सामान्य ज्ञानका आधारमा नियन्त्रण प्रणाली सम्हाल्न प्रयास गरेको बताएका छन्। यद्यपि विमानलाई अन्ततः उडानमा रहेका अन्य पाइलटहरूले नियन्त्रणमा लिएर सुरक्षित अवतरण गराएका थिए।
बीमा व्यवसायमा संलग्न असफ राजुआन पनि ककपिटतर्फ दौडिएर आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिन सहयोग गर्ने यात्रुमध्ये थिए। थाइल्यान्डबाट फर्किरहेका राजुआनले विमान तीव्र कोणमा तल झरेको र ककपिटभित्र रगत देखिएको बताएका छन्। उनका अनुसार यात्रु र चालक दलका सदस्यले मिलेर सहपाइलटलाई नियन्त्रणमा लिएपछि उनलाई लामो समयसम्म काबुमा राखिएको थियो।
बैंकिङ तथा बीमा क्षेत्रमा कार्यरत ज्विका मानेस पनि ककपिटमा पुगेर आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिन सक्रिय भएका थिए। उनका अनुसार सहपाइलट निकै बलियो अवस्थामा रहेकाले उनलाई काबुमा लिन धेरै यात्रु मिलेर प्रयास गर्नुपरेको थियो।
मानेसलगायत यात्रुले विमानमा प्रयोग हुने मल्टिमिडिया हेडफोनका तार प्रयोग गरेर आक्रमणकारीलाई बाँधेर नियन्त्रणमा राख्न सहयोग गरेका थिए।
उडानमा रहेका दन्त चिकित्सक डा. शोता मुसाएभले आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिन सहयोग गर्नुका साथै घाइते क्याप्टेन मच्छारको उपचारमा समेत तत्काल जुटेका थिए।
उनका अनुसार मच्छारको टाउको र हातमा गम्भीर चोट लागेको थियो र धेरै रक्तस्राव भइरहेको थियो। उनले रक्तस्राव रोक्ने प्रयास गरेका थिए। मुसाएभले क्याप्टेन गम्भीर घाइते भए पनि होसमा रहेको र आफूहरूसँग कुरा गरिरहेको बताएका छन्।
ककपिटभित्रको घटनापछि विमानले तीव्र रूपमा उचाइ गुमाएको थियो। यात्रु र चालक दलका सदस्यले आक्रमणकारीलाई नियन्त्रणमा लिएपछि विमानमा रहेका अन्य पाइलटहरूले उडानको नियन्त्रण सम्हालेका थिए। त्यसपछि FZ1073 लाई साउदी अरबको तबुक विमानस्थलमा सुरक्षित रूपमा आकस्मिक अवतरण गराइएको थियो।
उडानमा संलग्न पाँच व्यक्तिको भूमिका अहिले व्यापक रूपमा चर्चामा छ। तर घटनाको वास्तविक कारण, सहपाइलटको उद्देश्य र घटनाको सम्पूर्ण क्रमबारे सम्बन्धित निकायको औपचारिक अनुसन्धान अझै जारी रहेकाले अन्तिम निष्कर्ष आउन बाँकी छ।
