बलिवुड गायिका अल्का कसरी कान नसुन्ने भइन् ?

बलिवुड गायिका अल्का कसरी कान नसुन्ने भइन् ?

काठमाडौँ । बलिवुडकी चर्चित गायिका अल्का याग्निकले आफुले अचानक कान सुन्न छोडेको जानकारी दिएपछि अहिले यो विषय चर्चामा रहेको छ । सामाजिक सञ्जालमार्फत आफुले कान सुन्न छोडेको जानकारी दिदै गायीका याग्निकले   भाइरस हमलाका कारण सुन्ने क्षमता गुमाएको बताएकी छन् ।

उनले लेखेकी छन्- ‘केही साताअघि विमानबाट ओर्लँदै गर्दा अचानक मैले केही सुन्न नसक्ने महसुस गरे । यो घटनापछि धेरैलाई धैर्यता गर्नुपर्यो । आखिर, म मेरो मौनता तोड्न चाहन्छु र मेरा सबै साथीहरू र शुभचिन्तकहरूलाई बताउन चाहन्छु किन म लामो समयदेखि नसुन्ने भएकी छु । परीक्षण पछि डाक्टरले मलाई ‘सेन्सरी न्यूरल’ अर्थात श्रवणशक्तिमा कमी भएको पत्ता लगाएका छन् । यो दुर्लभ लक्षण हो । यो भाइरल अट्याकका कारण भएको हो । म यो अप्रत्याशित झटकाका लागि तयार थिइनँ ।’

आफ्नो पोस्टमा उनले लेखेकी छिन्, ‘म मेरा फ्यान र युवा सहकर्मीहरूलाई धेरै चर्को संगीत र हेडफोनको खतराबारे सचेत गराउन चाहन्छु । कुनै दिन म तपाईंसँग मेरो व्यावसायिक जीवनमा हुने जोखिमहरूको बारेमा कुरा गर्न चाहन्छु ।’

सेन्सरी न्यूरल के हो ?

अमेरिकन स्पीच ल्याङ्ग्वेज हियरिङ एसोसिएसन वेबसाइटका अनुसार, ‘यस प्रकारको कान नसुन्ने तब हुन्छ जब भित्री कानमा क्षति वा चोट हुन्छ । भित्री कानको स्नायुमा अवरोधका कारण मस्तिष्कसँग सञ्चारमा बाधा आउँछ । कतिपय मानिसहरूलाई सानो आवाज सुन्न गाह्रो हुन्छ । यस प्रकारको सुन्नता प्रायः स्थायी हुन्छ र यसले औषधि वा शल्यक्रियालाई प्रतिक्रियाबाट ठिक हुदैन ।

यस प्रकारको कान नसुन्ने अवस्थामा श्रवण यन्त्रहरू प्रयोग गर्न सकिन्छ । यस प्रकारको रोग, वंशाणु, बढ्दो उमेर, टाउकोमा चोटपटक, भित्री कानको संरचनामा गडबडी वा ठूलो आवाज वा विस्फोटको कारणले हुन सक्छ ।

यो रोग को कारण के हुन सक्छ ?

सबैभन्दा पहिले कानको संरचना बुझौं । कानको तीन भाग हुन्छन् । बाहिरी कान, मध्य कान र भित्री कान मिलेर बनेको हुन्छ । मध्य कान तीन हड्डीहरूको श्रृंखला हो जुन टिम्पेनिक झिल्लीबाट सुरु हुन्छ । भित्री कानमा सेन्सरी कपाल कोशिकाहरू र श्रवण तंत्रिका हुन्छन्, जुन मस्तिष्कमा जान्छ । जब ध्वनि उत्पादन हुन्छ, ध्वनि तरंगहरू उत्पादन हुन्छन् र कानको पर्दा कम्पन हुन्छ । ती कम्पनहरू हड्डीहरूको शृङ्खलाबाट भित्री कानको यात्रा गर्छन् र मस्तिष्कमा पुग्ने विद्युतीय संकेतहरूमा परिणत हुन्छन् र हामी सुन्छौं । कानको भित्री भागका कोष वा स्नायुमा क्षति पुगेपछि बहिरोपनलाई सेन्सोरिनल श्रवणशक्ति भनिन्छ । संक्रमणले सेन्सोरिनल बहिरोपन निम्त्याउन सक्छ । विशेष गरी भाइरल संक्रमणले ।

यदि आमालाई गर्भावस्थाको समयमा उच्च रक्तचाप, केहि संक्रमणहरू वा सुत्केरीको समयमा जटिलताहरू छन् भने, नवजात शिशु कान नसुन्ने हुन सक्छ । धेरै कोलाहल भएको ठाउँमा काम गर्ने मानिसहरूलाई यस प्रकारको कान नसुन्ने हुन सक्छन । त्यस्तै उमेर बढ्दै जाँदा श्रवण तंत्रिका कमजोर भएर पनि यस्तो हुन सक्छ । यो संक्रमण वा दुर्घटनाको कारण पनि हुन सक्छ । थप रूपमा, यस प्रकारको कान नसुन्ने अवस्था मानव निर्मित कारकहरूको कारणले पनि वर्षौंमा हुन सक्छ, जस्तै:
ध्वनि प्रदुषण, ठूलो स्वरले कराउनु, लगातार इयरफोन लगाएर सुन्नु, जब तपाईं रेल, बस वा सडकमा हिंड्दा इयरफोन लगाउनुहुन्छ, त्यहाँ पहिले नै कोलाहल छ । यसमा तपाईले चीजहरू अझ चर्को सुन्नुहुन्छ । यसले सुन्ने क्षमतालाई असर गर्छ।

कस्ता कुराहरुमा ध्यान दिनुपर्छ ?

अर्को कान ठिक भएकाले हाम्रो एउटा कानमा श्रवणशक्ति घटेको कुरामा हामी प्रायः ध्यान दिँदैनौं, त्यसैले सबैभन्दा पहिले हाम्रो श्रवण क्षमतामा कुनै समस्या छ भने बेवास्ता नगरौं । तपाई तुरुन्तै डाक्टरकहाँ जानु पर्छ र श्रवणशक्तिको हदसम्म र के उपचार गर्न सकिन्छ भनेर निर्धारण गर्न केहि परीक्षणहरू छन् ।

उनले श्रवणशक्ति गुमाउनुको लक्षणलाई हामी आफैं र हाम्रो परिवारका सदस्यहरूले बेवास्ता गर्नु हुदैन । अर्थात् घरमा कोही लगातार उच्च भोल्युममा टिभी बजाइरहेको छ भने घरका सदस्यहरूले समस्या छ कि छैन भनेर सोच्नुपर्छ ।

सुन्न नसक्ने अर्को लक्षण भनेको यस्तो व्यक्तिले आवाज सुन्न सक्छ तर शब्दहरू बुझ्न सक्दैन । कोलाहलमा पनि स्पष्ट सुन्न सकिँदैन । यी सबै लक्षणलाई बेवास्ता नगरी निरन्तर सजग रहनुपर्ने चिकित्सकहरुले सुझाव दिएका छन् ।