काठमाडौं । नेपालबाट मनसुन बाहिरिएसँगै शरद ऋतुको अनुभूति गहिरिँदै गएको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार नेपालमा मनसुन बाहिरिने सामान्य समय अक्टोबर २ आसपास हो। मनसुन बहिर्गमनसँगै वर्षायामको झरी र बदली क्रमशः कम हुँदै आकाश सफा देखिन थाल्छ र चाडपर्वको मौसमले गाउँदेखि सहरसम्म रौनक बढाउँछ।
मनसुनपछि प्रकृतिमा देखिने परिवर्तनले नेपालका पहाड, हिमाल र तराईको सौन्दर्यलाई थप आकर्षक बनाउँछ। दसैँ, तिहारलगायतका ठूला चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा मौसममा आउने यही परिवर्तनले उत्सवको वातावरणसमेत थप मनमोहक बनाउने गर्छ।
वर्षायामका बाक्ला बादल हटेपछि आकाश खुला, नीलो र उज्यालो देखिन थाल्छ। वर्षाका कारण धुलो र हावामा रहेका कतिपय प्रदूषक तत्त्व पखालिएपछि दृश्यता पनि तुलनात्मक रूपमा स्पष्ट हुने गर्छ।
आकाश खुलेसँगै टाढाका हिमशृङ्खला प्रस्ट देखिन थाल्छन्। घामको किरणमा सेताम्मे हिमाल चम्किँदा पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रको प्राकृतिक सौन्दर्य अझ निखारिन्छ। यही कारण शरद ऋतु नेपालमा पदयात्रा र पर्यटनका लागि आकर्षक समयमध्ये एक मानिन्छ।
मनसुनको लगातार वर्षा र गर्मी कम हुँदै गएपछि दिनमा पारिलो घाम र बिहान–बेलुका शीतल हावा चल्न थाल्छ। न अत्यधिक गर्मी, न अत्यधिक जाडो हुने भएकाले यो समय अधिकांश स्थानमा घुमफिर तथा बाहिरी गतिविधिका लागि अनुकूल हुन्छ।
वर्षायाममा पर्याप्त पानी पाएपछि डाँडाकाँडा, वनजंगल र खेतबारी हरियालीले भरिएका हुन्छन्। यही मौसममा सयपत्री, मखमली, बाबरीलगायतका फूल फुल्न थाल्छन्। सडकछेउ र खेतबारी आसपास फुलेका काँसका सेता फूलले पनि प्रकृतिलाई थप आकर्षक बनाउँछन्।
कृषिप्रधान नेपालमा शरद ऋतु किसानका लागि पनि महत्वपूर्ण समय हो। मनसुनमा रोपिएको धान पाक्न थालेपछि खेतहरू पहेँलपुर हुँदै जान्छन्। सुनौला धानका बाला, हरियाली डाँडाकाँडा र खुला आकाशले गाउँघरमा उत्सव र समृद्धिको अनुभूति थप्छ।
वर्षायाममा उर्लिने खोला, नदी र झरनाको बहाव क्रमशः घट्दै जान्छ। पानीको धमिलोपन कम हुँदै गएपछि धेरै ठाउँमा नदीनाला र झरनाको स्वरूप सफा र शान्त देखिन थाल्छ।
शरद ऋतुको आगमनसँगै बिहान–बिहान दुबो, फूल र रूखका पातमा शीतका थोपा टल्किन थाल्छन्। बिहानको चिसो हावा र शीतका थोपाले जाडो नजिकिँदै गएको सङ्केत दिन्छ।
यसरी मनसुनको बिदाइसँगै प्रकृतिमा आउने यी परिवर्तनले नेपालमा शरद ऋतुको सौन्दर्य मात्रै थप्दैन, दसैँ–तिहारजस्ता ठूला चाडपर्वको आगमनसँगै सामाजिक जीवनमा पनि नयाँ उत्साह र उमङ्ग भित्र्याउँछ।
