असारमै खडेरी: मधेशमा ३४ प्रतिशत मात्र धान रोपाइँ, खाद्य संकटको खतरा

काठमाडौं । देशभरि मनसुनको ढिलाइसँगै विशेषगरी मधेश प्रदेश खडेरीको चपेटामा परेको छ। खडेरीको असरले गर्दा अहिले सम्म मधेशमा ३४ प्रतिशत नपुगेको मात्र धान रोपाइँ सम्पन्न भएको कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले जनाएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार मधेश प्रदेशमा हालसम्म ३३.७८ प्रतिशत मात्र धान रोपाइँ सकिएको हो, जबकि गत वर्ष यति बेलासम्म ६१ प्रतिशतभन्दा बढी रोपाइँ भइसकेको थियो। लगातारको सुख्खा परिस्थितिले गर्दा किसानहरू बोरिङ बाट सिँचाइ गर्न बाध्य भएका छन्।

प्रदेश सरकारले स्थिति गम्भीर भएको भन्दै आठै जिल्लालाई ‘सुख्खाग्रस्त क्षेत्र’ घोषणा गरिसकेको छ। सम्भावित खाद्य संकटको मूल्याङ्कन गर्दै राहत तथा अनुदान कार्यक्रम ल्याउने तयारी भइरहेको छ।

 देशभरको रोपाइँ स्थिति (असार ३० सम्म)

-देशभर कुल धान रोपाइँ: ५९%

-गत वर्ष यस समयमा: ६७.७%

-धानखेतीयोग्य कुल जमिन: १३,८३,७३२ हेक्टर

-हालसम्म रोपिएको: ८,१६,४०५ हेक्टर

प्रदेश अनुसार रोपाइँ प्रगति:

 सम्भावित जोखिम

-मधेशमा रोपाइँ ढिलो हुँदा उत्पादनमा भारी गिरावट आउन सक्ने सम्भावना।

-खाद्य सुरक्षामा चुनौती, विशेषगरी धान मुख्य खाद्य बाली भएकाले।

-यदि छिट्टै पर्याप्त वर्षा भएन भने मूल्यवृद्धि र कृषकको क्षति दुवै भयावह हुन सक्छन्।

-सरकार र स्थानीय तहलाई तत्काल राहत, सिँचाइ र बाली बिमा सम्बन्धी पहल गर्न दबाब।

असार अन्त्य हुँदै गर्दा देशको सबैभन्दा उब्जाउ प्रदेशमध्ये एक मधेशमा धान रोपाइँको अवस्था निकै कमजोर देखिएको छ। मौसमको प्रतिकूलता, ढिलो वर्षा र सिँचाइको अभावले यस क्षेत्रलाई कृषि आपतकालीन जोखिमा पु-याएको छ। अहिले नै ठोस नीति, अनुदान, र पूर्वतयारी नगरे मधेशमा मात्र होइन, सम्पूर्ण देशमा चामलको आपूर्ति र मूल्यमा संकट आउन सक्छ।