काठमाडौं । मध्यपूर्वमा फेरि सैन्य तनाव चुलिएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय कच्चा तेल बजारमा मूल्य उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। अमेरिका र इरानबीचको पछिल्लो टकराव तथा विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग हर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षाप्रति बढ्दो चिन्ताले तेल बजारमा दबाब सिर्जना गरेको हो।
बुधबारको कारोबारमा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड मानिने ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य २.५९ प्रतिशतले बढेर प्रतिव्यारेल ७६.०८ अमेरिकी डलर पुगेको छ। त्यस्तै, वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियट (डब्लूटीआई) क्रुडको मूल्य पनि २.६० प्रतिशतले वृद्धि हुँदै प्रतिव्यारेल ७२.२७ अमेरिकी डलरमा कारोबार भएको छ।
यसअघि मंगलबार मात्रै पनि तेलको मूल्य झण्डै ३ प्रतिशतले उकालो लागेको थियो। लगातार दोस्रो दिनको वृद्धिले ऊर्जा बजारमा पुनः अनिश्चितता बढेको संकेत दिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाले इरानविरुद्ध हवाई आक्रमण गर्नुका साथै इरानी कच्चा तेल बिक्रीसम्बन्धी केही छुट तथा अनुमति पुनः खारेज गरेपछि विश्व बजारमा आपूर्ति प्रभावित हुन सक्ने आशंका बढेको छ। अमेरिकी सेनाले हर्मुज जलडमरूमध्यमार्फत यात्रा गरिरहेका तीनवटा व्यापारिक जहाजमाथि भएको आक्रमणको प्रत्युत्तरस्वरूप इरानमा सैन्य कारबाही गरिएको जनाएको छ।
विश्व व्यापार र ऊर्जा सुरक्षाको दृष्टिले अत्यन्त संवेदनशील मानिने हर्मुज जलडमरूमध्यबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ऊर्जा ढुवानी हुने गर्छ। यही कारण त्यहाँको कुनै पनि सुरक्षा चुनौतीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तत्काल प्रभाव पार्ने गरेको छ। यदि तनाव थप चर्कियो वा ढुवानीमा अवरोध सिर्जना भयो भने तेलको मूल्य अझै बढ्न सक्ने आकलन गरिएको छ।
यसअघि अमेरिका–इरानबीच युद्धविरामको संकेत देखिएपछि बजारमा तेल आपूर्ति सहज हुने अपेक्षा गरिएको थियो। सोही आधारमा धेरै लगानीकर्ताले मूल्य घट्ने अनुमान गर्दै ‘सर्ट पोजिसन’ लिएका थिए। तर पछिल्लो सैन्य घटनाक्रमले बजारको धारणा फेरि बदलिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
यसैबीच कतारले आफ्ना एलएनजी ट्यांकरसहितका जहाजमाथि भएको आक्रमणका लागि इरानलाई जिम्मेवार ठहराएको छ। इरानले भने उक्त आरोप अस्वीकार गर्दै घटनामा आफ्नो कुनै संलग्नता नरहेको दाबी गरेको छ।
मध्यपूर्वको बढ्दो अस्थिरताले अब केवल सुरक्षा चिन्ता मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्र र ऊर्जा बजारमा पनि नयाँ दबाब सिर्जना गर्ने संकेत देखिएको छ।
